Η αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας αποτελεί ποσοτική εκτίμηση της πιστοληπτικής αξιοπιστίας ενός δανειολήπτη εν γένει ή σε σχέση με συγκεκριμένο χρέος ή χρηματοοικονομική υποχρέωση. Μια αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας μπορεί να αποδοθεί σε οποιαδήποτε οντότητα που επιδιώκει να δανειστεί χρήματα 

-ατομική, εταιρική, επαρχιακή ή κυβέρνηση. Ένα δάνειο δημιουργεί ένα χρέος -είναι ουσιαστικά μια υπόσχεση- και η πιστοληπτική ικανότητα καθορίζει την πιθανότητα ο δανεισθείς να είναι σε θέση να το επιστρέψει εντός των ορίων της δανειακής σύμβασης.


Οι αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών βασίζονται στη δέουσα επιμέλεια των οργανισμών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας. Ενώ ένας δανειζόμενος φορέας προσπαθεί να έχει την υψηλότερη δυνατή πιστοληπτική αξιολόγηση, αφού αυτό έχει σημαντικό αντίκτυπο στα επιτόκια, οι οργανισμοί αξιολόγησης πρέπει να έχουν μια αντικειμενική εικόνα της οικονομικής κατάστασης του δανειολήπτη και της ικανότητας εξυπηρέτησης/αποπληρωμής του χρέους.


Μια πιστοληπτική αξιολόγηση καθορίζει όχι μόνο εάν στον δανειολήπτη θα εγκριθεί το δάνειο, αλλά και το επιτόκιο. Δεδομένου ότι οι εταιρείες εξαρτώνται από δάνεια, η άρνηση ενός δανείου θα μπορούσε να προκαλέσει προβλήματα και ένα υψηλό επιτόκιο είναι δύσκολο να αποπληρωθεί. Οι αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας επηρεάζουν επίσης την απόφαση του επενδυτή σχετικά με το αν θα αγοράσει ομόλογα. Η κακή πιστοληπτική αξιολόγηση σηματοδοτεί μια επικίνδυνη επένδυση, γεγονός που υποδηλώνει μεγαλύτερη πιθανότητα ότι η εταιρεία δεν θα μπορέσει να πραγματοποιήσει τις πληρωμές των ομολόγων της.


Είναι σημαντικό για έναν δανειολήπτη να παραμείνει συνεπής στη διατήρηση υψηλής πιστοληπτικής ικανότητας. Οι αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας δεν είναι ποτέ στατικές, στην πραγματικότητα αλλάζουν συνεχώς με βάση τα νεότερα δεδομένα, και ένα αρνητικό συμβάν θα επηρεάσει ακόμα και το καλύτερο σκορ. Η πιστοληπτική ικανότητα απαιτεί επίσης χρόνο για να επιτευχθεί. Μια οντότητα με καλό προφίλ, αλλά βραχύ πιστωτικό ιστορικό, δεν αντιμετωπίζεται τόσο θετικά όσο μια άλλη οντότητα με το ίδιο πιστοληπτικό προφίλ, αλλά ένα εκτενέστερο ιστορικό. Οι μεταβολές της πιστοληπτικής ικανότητας έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις χρηματοπιστωτικές αγορές.


Οι οργανισμοί αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας λαμβάνουν υπόψη τους μερικούς παράγοντες κατά την εκτίμηση μιας εταιρείας. Πρώτον, εκτιμάται το ιστορικό δανεισμού και εξυπηρέτησης. Τυχόν ασυνέπειες στις πληρωμές επηρεάζουν αρνητικά την αξιολόγηση. Εξετάζεται επίσης το μελλοντικό οικονομικό δυναμικό της οντότητας. Εάν το οικονομικό μέλλον φαίνεται λαμπρό, η πιστοληπτική ικανότητα τείνει να είναι υψηλότερη.

Για τα άτομα, η αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας εκφράζεται μέσω ενός αριθμητικού πιστωτικού σκορ που τηρούν οι οργανισμοί αναφοράς πιστώσεων. Ένα υψηλό σκορ υποδηλώνει ισχυρό προφίλ, άρα χαμηλότερα επιτόκια. Ένας αριθμός παραγόντων λαμβάνονται υπόψη για το πιστωτικό σκορ ενός ατόμου, συμπεριλαμβανομένου του ιστορικού πληρωμών, των οφειλόμενων ποσών, της διάρκειας του πιστωτικού ιστορικού, της νέας πίστωσης και των τύπων πίστωσης. Μερικοί από αυτούς τους παράγοντες έχουν μεγαλύτερο βάρος από τους άλλους. Το σκορ υπολογίζεται ως εξής: 35% ιστορικό πληρωμών, 30% οφειλόμενα ποσά, 15% πιστωτικό ιστορικό, 10% νέα πίστωση και πρόσφατα ανοίγματα λογαριασμών και 10% είδη πιστώσεων που χρησιμοποιήθηκαν. Μια τέλεια βαθμολογία επιτυγχάνεται μόνο από το 1% των καταναλωτών. Ένα καλό σκορ «προκρίνει» το άτομο για ευνοϊκότερα επιτόκια. Τα αποτελέσματα δεν λαμβάνουν υπόψη τόσο την ηλικία όσο το πιστωτικό ιστορικό. Παρόλο που οι νέοι άνθρωποι μπορεί να βρίσκονται σε μειονεκτική θέση, είναι πιθανό τα άτομα με σύντομο ιστορικό να έχουν ευνοϊκές βαθμολογίες ανάλογα με την υπόλοιπη πιστωτική έκθεση. Οι νεότεροι λογαριασμοί, για παράδειγμα, θα μειώσουν τη μέση ηλικία, η οποία με τη σειρά της θα μειώσει το πιστωτικό σκορ. Οι νέοι με λογαριασμούς πολλών ετών, χωρίς νέους λογαριασμούς δεν μπορούν να κερδίσουν υψηλότερα σκορ από τους νέους με πολλούς λογαριασμούς ή από αυτούς που έχουν πρόσφατα ανοίξει λογαριασμό.


Η αξιολόγηση της  πιστοληπτικής ικανότητας είναι πολύ χρήσιμο εργαλείο, όχι μόνο για τον επενδυτή, αλλά και για τις οντότητες που αναζητούν επενδυτές. Μια επενδυτική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει μια εταιρεία ή μια χώρα να προσελκύσει τόσο εγχώριες όσο και ξένες επενδύσεις. Για τις αναδυόμενες οικονομίες, μια άριστη πιστοληπτική αξιολόγηση είναι κρίσιμη ως τεκμηρίωση φερεγγυότητας έναντι των επενδυτών.