Η αποστροφή στην ευτυχία, που ονομάζεται επίσης φόβος της ευτυχίας, είναι μια στάση απέναντι στην ευτυχία, κατά την οποία τα άτομα μπορεί να αποφεύγουν σκόπιμα εμπειρίες που προκαλούν θετικά συναισθήματα ή ευτυχία. Η αποστροφή στην ευτυχία δεν είναι από μόνη της μια αναγνωρισμένη διαταραχή της ψυχικής υγείας, αλλά μπορεί να συμβάλει ή/και να επιδεινώσει υπάρχοντα προβλήματα ψυχικής υγείας.

Οι Mohsen Joshanloo και Dan Weijers εντοπίζουν τέσσερις πεποιθήσεις για την αποστροφή προς την ευτυχία:

η ευτυχία θα επιφέρει άσχημες συνέπειες
η ευτυχία θα αλλοιώσει τους ανθρώπους και τους κάνει κακούς και εγωιστές
η έκφραση της ευτυχίας προκαλεί ζήλια στους άλλους
η επιδίωξη της ευτυχίας είναι κακή για εσάς και τους άλλους

Oρισμένοι άνθρωποι είναι επιφυλακτικοί απέναντι στην ευτυχία επειδή πιστεύουν ότι τα κακά πράγματα, όπως η δυστυχία, ο πόνος και ο θάνατος, τείνουν να συμβαίνουν στους ανθρώπους την περίοδο που αισθάνονται ότι όλα πάνε καλά και είναι ευτυχισμένοι. Μία από τις κύριες αιτίες της αποστροφής προς την ευτυχία είναι η πεποίθηση ότι η ευτυχία είναι ασταθής και εύθραυστη.

Έρευνες δείχνουν ότι ο φόβος της ευτυχίας συνδέεται με αποφευκτικά και αγχώδη στυλ προσκόλλησης, με αρνητικές εμπειρίες κατά την παιδική ηλικία, με προσωπικότητες που χαρακτηρίζονται από τελειομανία και με την πίστη σε παραφυσικά φαινόμενα.

Αν φοβάστε την ευτυχία συχνά υποφέρετε από:

Αυτοσαμποτάρισμα. Πιστεύετε ακράδαντα ότι κάτι θα συμβεί για να σαμποτάρει την ευτυχία σας, κάθε φορά που νιώθετε χαρά. Αυτό σας κάνει να σκέφτεστε ότι προτιμάτε να ζήσετε χωρίς ενθουσιασμό παρά να πρέπει να αντιμετωπίσετε τον πόνο.

Ενοχές. Με όλα τα άσχημα που συμβαίνουν στον κόσμο, αισθάνεστε άσχημα που όλα πάνε καλά στη ζωή σας. Ειδικά όταν αυτοί που υποφέρουν είναι κοντά σας, έχετε την τάση να καταπιέζετε τα θετικά συναισθήματα γύρω τους, συμπεριλαμβανομένης της ευτυχίας.

Αποφυγή δημιουργίας εχθρών. Η ζήλια είναι ένα τέρας με πράσινα μάτια που οι άνθρωποι που φοβούνται την ευτυχία θα προσπαθήσουν να αποφύγουν με κάθε κόστος. Φοβάστε ότι αν παραδεχτείτε την ευτυχία σας, θα μετατρέψετε τους φίλους σε εχθρούς, καθώς κάποιοι θα σας φθονούν.

Το 2012, ο Gilbert και οι συνεργάτες του δημιούργησαν τη δική τους εκδοχή της κλίμακας “Φόβος της ευτυχίας”. Η μέτρηση αυτή αποσκοπεί στη διερεύνηση των αντιλήψεων και των αγωνιών των ανθρώπων γύρω από το αίσθημα της ευτυχίας και των θετικών συναισθημάτων γενικότερα.

Οι συμμετέχοντες καλούνται να βαθμολογήσουν (από το 0 – “Δεν συμφωνώ καθόλου”, έως το 4 – “Συμφωνώ υπερβολικά”) τον βαθμό στον οποίο συμφωνούν με τις ακόλουθες δηλώσεις:

Φοβάμαι να αφήσω τον εαυτό μου να γίνει υπερβολικά ευτυχισμένος.
Δυσκολεύομαι να εμπιστευτώ τα θετικά συναισθήματα.
Τα καλά συναισθήματα δεν διαρκούν ποτέ.
Αισθάνομαι ότι δεν μου αξίζει να είμαι ευτυχισμένος.
Το να νιώθω καλά με κάνει να νιώθω άβολα.
Δεν αφήνω τον εαυτό μου να ενθουσιαστεί υπερβολικά με θετικά πράγματα ή επιτεύγματα.
Όταν είσαι ευτυχισμένος, δεν μπορείς ποτέ να είσαι σίγουρος ότι δεν θα συμβεί ξαφνικά κάτι κακό
Ανησυχώ ότι αν νιώθω καλά, θα συμβεί κάτι κακό.
Αν αισθάνεσαι καλά, σταματάς να είσαι προσεκτικός.

Με συνολική βαθμολογία που κυμαίνεται από 0 έως 36, οι υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερο φόβο για την ευτυχία. Αν βρίσκεστε κάπου στις υψηλότερες βαθμολογίες, καλό θα είναι να αναζητήσετε τη βοήθεια ειδικού.